image80

          เป็นระยะเวลากว่า 10 ปี 2549-2560 ที่นโยบายเพิ่มสมรรถนะด้านการบริหารและจัดการพลังงานครบวงจรในชุมชนระดับตำบล โดยสำนักส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชน กระทรวงพลังงาน สร้างต้นแบบความร่วมมือ ระหว่างสำนักงานพลังงานจังหวัด องค์การบริหารส่วนตำบล และอาสาสมัครพลังงานชุมชน (อส.พน.) ให้ประชาชนในพื้นที่ ทุกอาชีพ ทุกระดับการศึกษา ได้เข้าถึงความรู้แบบเพื่อนช่วยเพื่อนให้เติบโตเข้มแข็งไปพร้อมกัน โดยประยุกต์หลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง 3 ห่วง 2 เงื่อนไข ในการจัดการพลังงาน ได้แก่ หลักความ พอประมาณ หลักความมีเหตุมีผล หลักการสร้างระบบภูมิคุ้มกัน ความรู้และคุณธรรม กับการจัดการ และอนุรักษ์พลังงาน สรุปได้ดังนี้ หลักความพอประมาณ คือ พิจารณาการใช้พลังงานบนพื้นฐานความประหยัด สมดุล ไม่ฟุ่มเฟือย ใช้อย่างรู้ค่า เลือกซื้อเลือกใช้เท่าตามกำลังทรัพยากรที่มี หลักความมีเหตุมีผล คือสามาถตัดสินใจเลือกใช้พลังงานให้เหมาะสมกับสถานการณ์โดยพิจารณาเลือกใช้พลังงานในชุมชนและประเทศก่อนเลือกใช้พลังงานที่ต้องนำเข้า หลักการสร้างระบบภูมิคุ้มกัน คือมีแผนการจัดการและพัฒนาพลังงานทดแทนจากฐานทรัพยากร หรือเศษวัสดุเหลือใช้ที่มีอยู่ในชุมชน ผลิตพลังงานบนฐานภูมิปัญญาชาวบ้าน การสร้างความมั่นคงจากหลากหลายของแหล่งพลังงาน ความรู้และคุณธรรม คือการนำความรู้สากลมาปรับใช้ร่วมกับภูมิปัญญาท้องถิ่น พัฒนาความสามารถของผู้นำการพัฒนา จิตอาสา เพื่อนำความสามารถไปช่วยเหลือยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชนในท้องถิ่น ยึดหลักไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง สร้างแรงงานท้องถิ่น สร้างเทคโนโลยีท้องถิ่นแทนการนำเข้าเทคโนโลยีจากภายนอก ใช้พลังงานสะอาดลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกลดโลกร้อน เพื่อให้สอดคล้องกับแนวทางของรัฐบาล ยึดหลักประชาชนเป็นศูนย์กลาง เศรษฐกิจพอเพียง และไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง ตามแผนพัฒนาพลังงานทดแทนการและเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงานในระดับชุมชน โดยทิศทางพลังงานชุมชน ประจำปี 2560 จะมุ่งเน้นดำเนิน กิจกรรมที่สอดคล้องกับศักยภาพของชุมชน เพื่อตอบสนองต่อแผนการพัฒนาพลังงานทดแทนและการประหยัดพลังงาน โดยปีนี้สำนักงานพลังงานจังหวัดทั่วประเทศ องค์การปกครองส่วนท้องถิ่น และ อาสาสมัครพลังงานชุมชน (อส.พน.) ร่วมกันจัดทำแผนพลังงานผ่านงบประมาณแผ่นดินและกองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน ทั้งหมด 5 แผนงาน ดังนี้

  • แผนงานที่ 1) เป้าหมาย 10 แห่ง โครงการเตรียมความพร้อมสร้างนักวิจัยชุมชนเพื่อศุกษาความเป็นไปได้ในการผลิตพลังงานขนาดเล็กประเภทชีวภาพ ชีวมวล เพื่อการผลิตไฟฟ้า หรือเชื้อเพลิงเขียว จะเน้นสร้างทีมนักสำรวจ เก็บข้อมูล วิเคราะห์ข้อมูล จากภาคประชาชนให้สามารถทำรายงานผลการศึกษาเบื้องต้น ไปพัฒนาต่อยอดสู่การขอทุนสนับสนุนกับหน่วยงานต่างๆทั้งภาครัฐและเอกชนเพื่อผลิตพลังงานในท้องถิ่น
  • แผนงานที่ 2) เป้าหมาย 76 แห่ง โครงการส่งเสริมเศรษฐกิจฐานรากด้วยการพัฒนาวิสาหกิจชุมชนลดใช้พลังงาน จะเน้นสำรวจกลุ่มวิสาหกิจชุมชนขนาดย่อมและขนาดจิ๋วของชุมชน (SMCE -Small and Micro Commuonity Enterprise) เพื่อลด “ต้นทุนพลังงาน” ในกระบวนการผลิตของชุมชน ที่มีการใช้พลังงานสิ้นเปลือง ไม่ว่าจะเป็นไฟ้ฟ้า ฟืน ถ่าน LPG ในกระบวนการทอด นึ่ง อบแห้ง คั่ว ต้ม กลั่น แล้วทำการแก้ไขโดยใช้เทคโนโลยีที่เหมาะสม มีประสิทธิภาพในการประหยัดพลังงาน ตั้งเป้าหมายในการลดต้นทุนด้านพลังงานในกระบวนการผลิตไม่น้อยกว่า ร้อยละ 25
  • แผนงานที่ 3) เป้าหมาย 76 แห่ง โครงการ“ชุมชนประหยัดพลังงานไฟฟ้า “เพื่อสร้างความรู้และจิตสำนึกในการใช้ พลังงานอย่างมีประสิทธิภาพ สร้างแรงจูงใจ ในการดำเนินกิจกรรมด้านการประหยัดพลังงานผ่านเครือข่ายอาสาสมัครพลังงานในพื้นที่เพื่อลดการใช้ พลังงานไฟฟ้าในครัวเรือนต้นแบบ 10 %
  • แผนงานที่ 4) การฝึกอบรมพัฒนาศักยภาพนักวางแผนพลังงานระดับจังหวัดทั่วประเทศ จะเน้นในหลักสูตรการติดตามประเมินผลโครงการต้นแบบที่ประสบความสำเร็จ การประเมินผลการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจากโครงการที่ได้มาตรฐาน เช่น โครงการวิสาหกิจชุมชนลดใช้พลังงาน โครงการโซล่าเซลในพื้นที่ไฟฟ้าสายส่งเข้าไม่ถึง ปฏิบัติการโซล่าสูบน้ำเพื่อการเกษตร เทคนิคการออกแบบและพัฒนาเทคโนโลยีพลังงานทดแทนที่เหมาะสม
  • แผนงานที่ 5) การขยายผลเทคโนโลยีโครงการพลังงานชุมชนเพื่อชุมชนจัดการตนเองด้านพลังงาน งบประมาณจากกองทุนเพื่อส่งเสริมการอนุรักษ์พลังงาน พลังงานหมุนเวียนทดแทนเชื้อเพลิงฟอสซิล เป็นโครงการที่ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของชุมชนและได้รับผลประโยชน์วงกว้าง เช่น โครงการโซล่าเซลสูบน้ำกลุ่มผู้ใช้น้ำเพื่อการเกษตร ระบบแก๊สชีวภาพจากฟาร์มต่อท่อนำก๊าซสู่ครัวเรือน ระบบอบแห้งแสงอาทิตย์ขนาดใหญ่สำหรับเครือข่ายแปรรูปผลิตภัณฑ์

          ปัจจุบันกระทรวงพลังงานสามารถยกระดับขีดความสามารถของ อปท. ทั่วประเทศ ในการบริหารจัดการพลังงานชุมชนพึ่งตนเองอย่างครบวงจร ได้กว่า 1,629 อปท. มีอาสาสมัครพลังงานชุมชนกว่า 6,000 คนทำหน้าที่เชื่อมโยงความรู้ ข่าวสาร จากกระทรวงพลังงานสู่ชุมชน โดยคนในชุมชนเข้าร่วมอย่างน้อย 300 คน/ชุมชน (รวมอย่างน้อย 328,500 คน) ได้มีส่วนร่วมในการสํารวจข้อมูลพลังงาน ทั้งนี้ ผลการดําเนินงานภาพรวมของโครงการวางแผนพลังงานชุมชน เป็นดังนี้

  1. สร้างอาชีพด้านพลังงานจํานวน 18 กลุ่มอาชีพ จํานวน 93 แห่ง วิสาหกิจชุมชนลดใช้พลังงาน 112 กลุ่มทั่วประเทศสามารถลดการใช้พลังงานในการผลิตได้กว่าร้อยละ 20-60 %
  2. พัฒนาเป็นแหล่งศึกษาเรียนรู้ด้านพลังงานประจําชุมชน 10 ด้าน จํานวน 184 แห่ง
  3. แผนพลังงานชุมชนได้รับการบรรจุในแผนพัฒนา อปท. กว่าร้อยละ 77 (แผนพลังงานประกอบด้วย 5 ด้าน
    ได้แก่ ด้านพลังงานทดแทน ด้านอนุรักษ์พลังงาน ด้านการพัฒนาบุคลากร ด้านพลังงานในชุมชน ด้านการฟื้นฟู
    ธรรมชาติและสิ่งแวดลอม และด้านการบูรณาการกับมิติอื่นๆ ในชุมชน)
  4. การจัดกิจกรรมตลาดนัดพลังงานชุมชนทั่วทั้ง 75 จังหวัด มีผู้เข้าร่วมกว่า 74,000 คน และชุมชนสามารถจําหน่ายสินค้าได้เป็นมูลค่าประมาณปีละ 1,200,000 บาท
  5. ชุมชนสามารถประหยัดค่าใช้จ่ายด้านพลังงานได้ประมาณ 2,000 บาท/ปี/ครัวเรือน คิดเป็นร้อยละ 7 ของค่าใช้จ่ายด้านพลังงาน หรือ ประหยัดพลังงานได้เฉลี่ย 164 toe/ปี/ครัวเรือน (ประเมินโดยการสํารวจบัญชีพลังงานครัวเรือน 152 ชุมชนที่เข้าร่วม ชุมชนละ 50 ครัวเรือน)
  6. มีบ่อแก๊สชีวภาพชุมชน 1,946 บ่อใน 56 จังหวัดนําร่อง สามารถทดแทนก๊าซหุงต้ม (LPG) เฉลี่ยกว่าร้อยละ 50 หรือประมาณ 1,200 บาท/ปี/ครัวเรือน
  7. มีชุมชนที่จะสามารถพัฒนาไปสู่ชุมชนผลิตพลังงานขนาดเล็ก จำนวน 72 แห่ง ทั่วประเทศ
  8. สร้างชุมชนให้เข้มแข็งและพึ่งพาตนเองได้โดยสามารถบูรณาการงบประมาณและเข้าถึงแหล่งทุนต่างๆ สําหรับการพัฒนาชุมชนด้านพลังงานได้มากขึ้น

          โดยหวังว่า การขับเคลื่อนโครงการพลังงานชุมชนในมิติต่างๆทั้งหมดในปี 2560 จะสร้างให้เกิดการพัฒนานักวิจัยพลังงานชุมชน ขยายเครือข่ายอาสาสมัครพลังงานชุมชน เกิดชุมชนต้นแบบการจัดการพลังงานยั่งยืนพึ่งตนเอง ค้นพบพิ้นที่ชุมชนมีศักยภาพที่สามารถผลิตพลังงานไฟฟ้าจากพลังงานทดแทนที่มีการบริหารจัดการ โดยประชาชนอย่างครบวงจรทางด้าน บุคลากร ทุน เทคโนโลยี วัตถุดิบ เพื่อสร้างความมั่นคงมั่งคั่ง ยั่งยืน ด้านพลังงานของประเทศสืบไป

14063861_10210107657956430_1922381096778800675_n 14212077_10210107690437242_163789612634202860_n 14212841_10210107695037357_3353570825629416603_n 14224781_10210107793799826_489038714002802361_n 14232456_10210107706637647_8180372836600492747_n